تبلیغات
به وبلاگ آسیا،دانلود مقاله و عکس خوش آمدید. - مقاله ای درباره خورشید گرفتگی وکسوف
قالب وبلاگ قالب وبلاگ

به وبلاگ آسیا،دانلود مقاله و عکس خوش آمدید.
 

به وبلاگ من خوش آمدید
 

موضوع تحقیق: خورشید گرفتگی و كسوف

 

خورشید گرفتگی چیست ؟

چرا هرماه خورشید گرفتگی اتفاق نمی‌افتد؟ انواع خورشید گرفتگی‌ها چگونه هستند و چه‌طور می‌توان یك خورشید گرفتگی را بدون خطر رصد كرد؟

تصور كنید كه در حال حركت در طول یك خیابان هستید و در حال تحمل گرما و نور شدید خورشید ناگهان آسمان تاریك می شود و شما برای مدت كوتاهی احساس راحتی می كنید و سپس دوباره نور خورشید بر شما می تابد. شاید از كنار این اتفاق به آسانی بگذرید اما اگر بدانید عاملی كه باعث این اتفاق شده است سایه ماه بوده و شما آن قدر خوش شانس بوده اید كه به طور اتفاقی در امتداد نوار بسیار باریك سایه ماه بوده اید شاید این اتفاق برای شما طور دیگری جلوه كند.

همانطور كه می دانید مدار ماه به گرد زمین اندكی با صفحه زمین خورشید زاویه دارد و این امر باعث می شود كه ما هر ماه شاهد خورشید گرفتگی نباشیم. خورشید گرفتگی زمانی اتفاق می افتد كه ماه در بین زمین و خورشید قرار گیرد و سایه خود را بر زمین بیافكند. اما این اتفاق زمانی به وقوع می پیوندد كه ماه تقریبا نزدیك یكی از گره های مداری خود باشد (گره های مداری نقاطی هستند كه در آن مدار یك جسم مدار جسم دیگری را قطع می كند.) زیرا هنگامی كه ماه در نزدیكی گره های خود باشد تقریبا بر صفحه زمین خورشید منطبق می شود و بنابراین این امكان وجود دارد تا سایه خود را بر زمین بیافكند و عده ای از علاقه مندان را از خانه هایشان بیرون  بكشد.

كسوف ها به سه دسته كلی تقسیم می‌شوند: كلی، جزئی و حلقوی. در گرفت حلقوی آن قدر فاصله ما از زمین دور است كه اندازه قرص آن در آسمان از دید ناظر زمینی كوچك‌تر از خورشید است.كسوف ها به سه شكل اصلی اتفاق می افتد. نوع اول آن كسوف حلقوی است. همانطور كه می دانید مدار ماه بیضوی است و طبعا گاهی اوقات در اوج (دورترین فاصله از زمین) و گاهی اوقات در حضیض (نزدیك‌ترین فاصله از زمین) به سر می برد. اگر هنگام كسوف ماه در اوج مداری خود باشد اندازه زاویه‌ای آن، آن‌گونه كه از زمین دیده می‌شود، در مقایسه با اندازه زاویه ای خورشید كمتر می شود و بدین ترتیب ماه نمی تواند همه قرص خورشید را در پشت خود مخفی سازد. بدین ترتیب خورشید در میانه گرفت به صورت حلقه ای نورانی دیده می شود و این خود یكی از جاذبه های این نوع كسوف است. كسوف 11 مهر ماه در بخشهایی از اسپانیا و آفریقا بدین صورت دیده می شود.

 

نوع دوم كسوف كلی است. در هنگام كسوف كلی ماه آن قدر از زمین دور نیست كه نتواند كل قرص خورشید را در پشت خود مخفی سازد. با پنهان شدن قرص خورشید در پشت قرص ماه نا گهان تاج خورشید خود نمایی می كند و بدین ترتیب نماهای رویایی كه همه ما از كسوف دیده ایم به وجود می آیند. نمونه چنین كسوفی در سال 1378 در كشور ما اتفاق افتاد و بسیاری را جذب خود كرد.

 

نوع سوم كسوف كسوف جزیی است كه كسوف روز دوشنبه نیز از همین نوع است. در این نوع كسوف به سبب موقعیت جغرافیایی ناظر در روی زمین و همچنین به دلیل موقعیت ماه در مدارش، زمین وارد تمام‌سایه ماه نمیشود و یا تمام‌سایه ماه از مكان رصد ناظر عبور نمی كند. بدین ترتیب رصد گر تنها در نیم سایه قرار می‌گیرد و از دید او فقط بخش‌هایی از خورشید به وسیله ماه پوشیده می‌شود.

 

البته نوعی دیگری از كسوف هم وجود دارد كه می توان آن را هم در رده حلقوی ها در نظر گرفت و هم در رده كسوف های كلی. در این نوع كسوف در بعضی از نقاط زمین كسوف كلی است و در بعضی از نقاط ماه قسمت های بسیار كمی از قرص خورشید را نمی پوشاند. این نوع از كسوف ها نیز بسیار زیبا هستند. نمونه از این نوع كسوف امسال در بخش هایی از منطقه آمریكای مركزی اتفاق افتاد.

 

اما نكات لازم در هنگام رصد كسوف جزیی:

 

به هیچ وجه بدون فیلتر به خورشید نگاه نكنید.

برای نگاه كردن به خورشید از شیشه هایی كه به وسیله دود شمع و یا به طرق دیگر دودی شده اند استفاده نكنید چرا كه آن ها تنها شدت نور را كم می كنند و نمی توانند جلوی پرتوهای خطرناك نور خورشید را نمی گیرند.

با ابزار نجومی به هیچ وجه بدون فیلتر به خورشید نگاه نكنید.

بهترین روش دیدن كسوف استفاده از ابزار هایی مثل اتاق تاریك و یا انداختن تصویر بر روی دیوار یا پرده است.

 

كسوف چیست؟

گرفتگی كامل خورشید را باید یكی از منظره‌های زیبا و در عین حال ترسناك طبیعت دانست. تنها موقعی می‌توان این پدیده را دید كه عوامل زیادی با هم انطباق پیدا كنند. خورشید كره فروزان بسیار بزرگی است با قطری در حدود 109 برابر قطر زمین كه در فاصله 150 میلیون كیلومتری زمین واقع شده است. ماه فقط یك چهارم اندازه زمین را دارد. ولی 400 بار نزدیكتر از خورشید به زمین است. البته بدیهی است كه اجسام را از فاصله‌های دورتر كوچكتر می‌بینیم. اختلاف فاصله‌های ماه و خورشید نیز سبب می‌شود تا اندازه‌هایشان با هم برابری كنند. از این رو ، آن دو در آسمان تقریبا به یك اندازه دیده می‌شوند.

تاریخچه

در طول تاریخ ، این پدیده همواره مورد توجه اقوام و ملل مختلف بوده است. اغلب تمدن‌های كهن خورشید گرفتگی را پدیده‌ای شوم می‌پنداشتند و درباره آن اعتقادات خرافی داشتند. چینی‌ها عقیده داشتند كه هنگام خورشید گرفتگی اژدهایی خورشید را می‌بلعد. در بسیاری از فرهنگ‌ها خورشید گرفتگی بلایی آسمانی پنداشته می‌شده است. مردم هند در خلال گرفتگی خود را تا گردن در آب فرو می‌كردند و اعتقاد داشتند كه با این كار به خورشید و ماه كمك می‌كنند تا در برابر اژدها از خود دفاع كنند.

خورشید گرفتگی از دیدگاه علمی

اندازه ظاهری خورشید و ماه از زمین با هم برابر است. علت این امر آن است كه فاصله این دو جسم از كره ما متفاوت است. در نتیجه در زمانهایی كه ماه مسقیما از جلوی خورشید عبور می‌كند قرص خورشید در پس آن پنهان می‌شود. شرط لازم و كافی برای وقوع پیوستن كسوف آن است كه زمین ، خورشید و ماه در یك خط یا تقریبا یك خط راست قرار بگیرند، به طوری كه سایه ماه بر بخشی از زمین بیافتد كل این سایه از دو قسمت نیم سایه كه در قسمت بیرونی است نیمه درونی كه تاریك و سیاه است تشكیل شده است.

در محدوده نیم سایه ماه تنها قسمتی از خورشید را پوشانده است كه به آن خورشید گرفتگی جزیی می‌گویند. در خلال گرفت بر اثر حركت ماه و چرخش زمین سایه ماه ، زمین را از غرب به شرق طی می‌كند به این سیر حركتی سیر گرفتگی كلی می‌گویند. هر كسی كه در این مسیر باشد خورشید را در حالت گرفت كلی خواهد دید این مسیر در بیشترین حالت به 320 كیلومتر می‌رسد و حدود نیم در صد سطح زمین را می‌پوشاند. معمولا هر 1.5 سال خورشد گرفتگی كلی روی می‌دهد اما ما در طول عمرمان شاید یك بار شانس تماشا این پدیده را داشته باشیم.

كسوف تنها برای زمین

تصادف شگفت‌آوری است كه اندازه ظاهری قمر زمین ، یعنی ماه ، به اندازه ظاهری خورشید برابر است. گرچه خورشید 400 بار دورتر از ماه است اما 400 بار هم بزرگتر از آن است. قطر بسیار بزرگ خورشید ، در اثر مشاهده از این فاصله زیاد ، كاملا كوچك دیده می‌شود. اگر این پدیده جالب توجه وجود نداشت‌، نمی‌توانستیم اطلاعات بیشتری در مورد جو بیرونی خورشید به دست می‌آوریم. به جز زمین ، در هیچ یك از سیارات منظومه شمسی پدیده گرفتگی خورشید روی نمی‌دهد.

 

 

 

علل كسوف

حدود 30 روز طول می‌كشد تا ماه یك بار زمین را دور بزند. دو یا سه بار در هر سال ، ماه در مسیر خود ، مستقیما از فاصله بیان زمین و خورشید می‌گذرد. در این هنگام گرفت خورشید رخ می‌دهد. قرص تاریك ماه برای مدت كوتاهی همه خورشید یا بخشی از آنرا می‌پوشاند.

چرا هرگاه ماه از میان زمین و خورشید می‌گذرد این پدیده اتفاق نمی‌افتد؟

دلیل این امر اینست كه مدار ماه و زمین با هم زاویه دارد و در بسیاری از حالات ماه از بالا یا پایین قرص خورشید می‌گذرد. مدار زمین و ماه در دو نقطه به هم بر خورد می‌كنند كه به این دو نقطه گره‌های مداری می‌گویند و ماه هر گاه در این گره با زمین و خورشید در یك خط قرار بگیرد خورشید گرفتگی صورت می‌گیرد.

 

انواع كسوف

كسوف كامل :

در این حالت ماه در نزدیك‌ترین فاصله خود به زمین قرار دارد و در یك خط راست نیز قرار دارند. در این حالت كل قرص خورشید در پشت ماه پنهان می‌شود. سایه ماه فقط چند كیلومتر از سطح زمین را در بر می‌گیرد و به موازات حركت ماه در مدار خود ، یك مسیر طولانی منحنی شكل در روی زمین می‌پیماید. تنها كسانی می‌توانند گرفتگی خورشید را ببینند كه در جایی از این مسیر باریك و طولانی واقع باشند.

در هر نقطه ، مدت گرفتگی كامل ، بیشتر از دو تا پنج دقیقه طول نمی‌كشد. هر چه گرفتگی كامل نزدیكتر می‌شود، آسمان تاریك‌تر می‌شود. و ستارگان بیشتری پدیدار می‌شوند. هنگامی كه قرص خورشید كاملا پوشانده می‌شود. هاله سفید رنگ درخشانی در اطراف ماه می‌درخشد. این همان تاج است كه به صورت هاله‌ای از گازهای رقیق و داغ از خورشید جریان دارند. در كنار قرص سیاه ماه ، حلقه باریك و سرخرنگی از گازهای خورشید به چشم می‌خورد كه فام سپهر نام دارد.

كسوف جزئی :

ساعتی پیش از آغاز گرفتگی كامل ، ماه شروع به پوشاندن بخشی از خورشید می‌كند. در این مرحله گرفتگی صرفا حالت جزئی دارد. در نواحی وسیعی در هر دو سوی مسیر گرفتگی ، تنها گرفتگی جزئی قابل روئیت است. در بر خی گرفتگی‌ها فقط نیم سایه با زمین در تماس است و تمام سایه از افراز قطبین می گذرد. طبعا این نوع خورشید گرفتگی در قطبین صورت می‌گیرد.

 

كسوف حلقه‌ای :

 

فاصله خورشید تا زمین و نیز فاصله تا ماه ثابت نیست. این فاصله‌ها اندكی تغییر می‌كنند. هنگامی كه زمین از حالت عادی خورشید نزدیكتر و از ماه دورتر است. اندازه ظاهری ماه كوچكتر از اندازه ظاهری خورشید می‌شود. اگر در این مواقع گرفتگی رخ دهد، ماه نمی‌تواند قرص خورشید را به طور كامل بپوشاند. در نتیجه حلقه درخشانی از نور خورشید دور تا دور ماه را فرا می‌گیرد. این حالت را گرفت حلقه‌ای می‌نامند. در گرفت حلقه‌ای ، آسمان همچنان روشن است و تاج خورشیدی نیز دیده نمی‌شود. به این دلیل ، ارزش علمی گرفت حلقه‌ای كم است.

ثبت كسوف

مردم در زمانهای قدیم از گرفتگی خورشید می‌ترسیدند. آنها علت گرفتگی را نمی‌دانستند و خیال می‌كردند كه ممكن است خورشید برای همیشه ناپدید شود. امروزه گرفتگی كامل ، برای اخترشناسان فرصت گرانبهایی است تا بخشهای كم نورتر تاج و نیز لایه فام سپهر را مطالعه كنند. مدتها پیش از آنكه گرفتگی رخ دهد. برنامه ریزی دقیقی صورت می‌گیرد، تا چندین هیئت در مسیر گرفت مستقر شوند.

اخترشناسان تلاش می‌كنند تا محلهایی را انتخاب كنند كه در مدت كوتاهی ، گرفتگی ابری نباشد. طی چند دقیقه قابل استفاده ، دوربینها و دستگاه ها ، همزمان به عكسبرداری و آزمایشهای مختلف مشغول می‌شوند. حتی برخی از گروههای پژوهشگر در حالی كه دستگاهها را در هواپیما جای می‌دهند. مطالعات خود را هنگام پرواز انجام می‌دهند. آنها با این روش می توانند از مزاحمت ابرها به دور باشند و نیز با پرواز هواپیما ، مسیر سایه ماه را دنبال كنند. از این رو به مدت مشاهده گرفتگی چندین دقیقه افزوده می‌شود.

اهمیت علمی كسوف

ارزش علمی خورشید گرفتگی به بررسی‌هایی است كه هنگام گرفتگی كلی می‌توان انجام داد كه در مواقع دیگر عملا غیر ممكن است. وقتی ماه قرص خورشید را می‌پوشاند لایه‌های خارجی جو خورشید را می‌توان رصد كرد. با پدیدار شدن ستاره‌ها می‌توان انحنای فضا - زمان را اندازه گیری كرد با محاسبه زمان تماس اول ماه با خورشید می‌توان به جزئیاتی در حركت مداری ماه و زمین پی‌برد. می‌توان ستارگان دنباله‌داری را كه در حضیض هستند را بررسی كرد. و ...

در قرن اخیر مهمترین سنجش های خورشید گرفتگی اندازه گیری مكان ستاره‌های قابل روئیت در اطراف خورشید و تایید تجربی نسبیت عام انیشتین است. نسبیت عام پایه كهكشان شناسی نوین است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.: Weblog Themes By Pichak :.


تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک
قالب وبلاگقالب وبلاگ